Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce możesz określić tutaj.

Dr n.med. Adam Jamroż
specjalista chirurgii ogólnej i onkologicznej

Nietrzymanie stolca | Proktosonomed Lublin

Zachęcamy do korzystania z rejestracji internetowej ,,Umów się"

Rejestracja telefoniczna

czynna w dni robocze
w godzinach 900-2000
Telefon
tel. 795 871 047

Adres:

Adres20-632 Lublin
ul. Jana Sawy1A/54B

 Adres e-mail:

biuro@proktosonomed.lublin.pl
rejestracja@proktosonomed.lublin.pl
kontakt@proktosonomed.lublin.pl


Nietrzymanie stolca


Trzymanie stolca i gazów czyli pełna kontrola defekacji to zdolność dowolnego/mimowolnego powstrzymania parcia stolca i/lub gazów, niezależnie od konsystencji, aż do chwili wypróżnienia. Utrata tej zdolności to nietrzymanie stolca. Nietrzymanie stolca jest dolegliwością o zróżnicowanej i złożonej etiologii, wstydliwą dla chorego, wymagającą starannej diagnostyki i trudną do leczenia. Nietrzymanie stolca, czyli nabyta lub wrodzona utrata kontroli oddawania stolca jest kalectwem eliminującym chorego z życia społecznego, ograniczającym jego aktywność w rodzinie. Dwukrotnie częściej dotyczy ono osób powyżej 65 r.ż. oraz częściej kobiet niż mężczyzn. Waga i rozmiar tego problemu w Polsce nie zostały dotychczas jasno określone.  Szacunkowe dane bazujące na przeprowadzonych w latach 1998-2000 badaniach są zbliżone do wyników uzyskiwanych w Europie i USA, gdzie częstość nietrzymania stolca ocenia się na 3-5% dorosłej populacji. Nietrzymanie stolca i moczu jest stanem, który w znaczny sposób zmienia warunki życia wielu kobiet i mężczyzn na całym świecie.

PRZYCZYNY

1.PIERWOTNE NIETRZYMANIE STOLCA – porażenie nerwów regulujących pracę zwieracza odbytu.

  • wady wrodzone ośrodkowego układu nerwowego, a więc mózgu i rdzenia kręgowego
  • urazy uszkadzające ośrodkowy układ nerwowy, przerwanie rdzenia kręgowego,
  • guzy nowotworowe i stany zapalne ośrodkowego układu nerwowego.
  • rwa kulszowa - u około 25% chorych występują zaburzenia kontroli oddawania moczu i stolca.
  • po zabiegach neurochirurgicznych część chorych nie potrafi w pełni kontrolować wydalania stolca i/lub moczu
  • stwardnienie rozsiane (SM) - wielu pacjentów skarży się na zaburzenia kontroli defekacji
  • rozszczep rdzenia prowadzi w 80% przypadków do nietrzymania stolca

2.CZUCIOWE NIETRZYMANIE STOLCA – nieprawidłowa czynność receptorów zwieracza odbytu.

3. RUCHOWE/ MOTORYCZNE NIETRZYMANIE STOLCA – na skutek uszkodzenia zwieraczy odbytu.

  • poporodowe - najczęstsza przyczyna wszystkich przyczyn nietrzymania stolca,
  • powikłania po operacjach w obrębie odbytu (szczeliny odbytu, ropnie okołoodbytnicze, wypadanie śluzówki odbytnicy)
  • po zabiegach proktologicznych (dywulsja odbytu)
  • pourazowe (urazy typu „nadzianie na pal”, urazy odbytu w wyniku gwałtu, samouszkodzenia)
  • polineuropatia w przebiegu wieloletniej cukrzycy u 20% chorych przebiega z objawami nietrzymania stolca i moczu.
  • wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Crohna,
  • proces starzenia

OBJAWY

  • niemożność odróżnienia potrzeby oddania gazów/stolca 
  • niekontrolowane oddawanie niewielkich porcji kału 
  • brudzenie bielizny

W ocenie przyczyn poza pełnym badaniem klinicznym zasadnicze znaczenie mają także badania czynnościowe (manometria) i obrazowe (ultrasonografia, badania wideoproktograficzne, scyntygrafia lub NMR)

Badania obrazowe

 

1. Badanie endoskopowe (anoskopia, rektoskopia) jest podstawowym badaniem, od którego zaczynamy diagnostykę. Jego celem jest wykluczenie organicznej przyczyny dolegliwości.

2. Ultrasonografia przezodbytowa ( TAUS), w tym ultrasonografia 3D. W badaniach wykorzystuje się specjalne sondy endorektalne (z wirującą głowicą) o zakresie częstotliwości 10-16 MHz.

 

Ryc. 1. Obraz dolnej części kanału odbytu w badaniu TAUS.
Nietrzymanie stolca

Ryc. 2. Obraz środkowej części kanału odbytu w badaniu TAUS
Nietrzymanie stolca

Ryc. 3. Obraz górnej części kanału odbytu w badaniu TAUS
Nietrzymanie stolca

3. MRI – obrazowanie przy użyciu rezonansu magnetycznego, najlepiej z zastosowaniem sondy doodbytniczej. Umożliwia precyzyjną ocenę stanu morfologicznego i czynnościowego zwieraczy (kurczliwość), a także ich komputerową, trójwymiarową wizualną rekonstrukcję.

4. Defekografia – jest to badanie radiologiczne umożliwiające obrazowanie oraz analizę aktu defekacji.

5. Dynamiczna defekografia z użyciem rezonansu magnetycznego. Standardowe metody nie zawsze pozwalają na dokładną ocenę dysfunkcji anorektalnych i dna miednicy małej. Jest to metoda stosunkowo droga i stosowana wyłącznie przez ośrodki naukowe, jednak ze względu na wysoką skuteczność diagnostyczną może stać się jedną z cenniejszych metod wizualizacyjnych.  

Badania czynnościowe

  1. Badanie manometryczne. Obecnie badania te uznaje się za rutynowe. Określa się szereg różnych parametrów pozwalających ocenić funkcję mięśni zwieraczy odbytu.
  2. Elektromiografia z oceną asymetrii unerwienia zwieraczy. Celem badania jest określenie ogólnej aktywności mioelektrycznej zwieracza zewnętrznego i mięśnia łonowo-odbytniczego podczas spoczynku, dowolnego skurczu zwieracza i aktu parcia na stolec. Wymaga ono specjalistycznej aparatury oraz znacznego doświadczenia w celu właściwej interpretacji wyników.
  3. Badania funkcji anorektalnych za pomocą barostatu. Badanie konieczne w każdym przypadku nietrzymania i zaparć, szczególnie w zaburzeniach funkcji rezerwuarowej odbytnicy.
  4. Centralna i obwodowa stymulacja magnetyczna. Celem badania jest wykluczenie uszkodzenia centralnych ośrodków lub nerwowych dróg przewodzących odpowiedzialnych za prawidłową kontrolę defekacji.
  5. Ocena czucia odbytowo-odbytniczego temperatury. Badanie progów czucia w zakresie odbytu i odbytnicy w odpowiedzi na stymulację podwyższoną temperaturą wykonuje się przy użyciu specjalnie zaprojektowanej sondy.
  6. Ocena czucia odbytowo-odbytniczego stymulacji elektrycznej. Test wykonywany jest w czterech kwadrantach poczynając od wysokości 8 cm do 1 cm od brzegu odbytu, przesuwając się co 1 cm.

 

LECZENIE

Ocena stopnia zaawansowania objawów nietrzymania stolca wg wybranej skali oraz przeprowadzone badania obrazowe (TAUS) i czynnościowe (manometria) umożliwiają szczegółowe określenie przyczyny nietrzymania stolca. Stanowi to podstawę do podjęcia właściwego leczenia i rehabilitacji. Postępowanie lecznicze zależy od przyczyny i stopnia nietrzymania stolca. Efekty leczenia zależą w dużej mierze od prawidłowej kwalifikacji, doboru metody leczenia oraz sposobu jego wykonania. Do tej pory brak było jednolitych wytycznych kwalifikacji do leczenia, jak i przyjętych modeli terapeutycznych. Zasadą jest wykorzystanie wszystkich możliwych zachowawczych metod leczenia, zanim zapadnie decyzja o leczeniu operacyjnym. Nie dotyczy to wczesnej (do 24 godzin) plastyki zwieraczy uszkodzonych w trakcie porodu.

Leczenie zachowawcze

  1. Zmiana przyzwyczajeń dietetycznych. Ma szczególne znaczenie, gdy przyczyną nietrzymania są biegunki lub przewlekłe zaparcia. Modyfikacja diety w znacznym stopniu zmniejsza nasilenie objawów.
  2. Środki farmakologiczne. Do najczęściej stosowanych należy loperamid, kodeina oraz difenoksylat, metoksamina i amitryptylina jako środki wspomagające.
  3. Odpowiedni trening mięsni dna miednicy i zwieraczy, biofeedback.

Leczenie operacyjne

  1. Pierwotne nietrzymanie stolca –sztuczny odbyt
  2. Czuciowe nietrzymanie stolca- operacyjne (przeszczep śluzówki)
  3. Motoryczne -  operacyjne (plastyka zwieraczy)